Ontrafeling Wolbachia-genoom kan doorbraak betekenen in bestrijding tropische ziektes

Door Edwin van Lacum

254 organismen, waaronder de mens en de muis, gingen hem voor. Maar nu is dan eindelijk - door Amerikaanse wetenschappers - het complete genoom van de Wolbachia-bacterie opgehelderd en gepubliceerd in het aprilnummer van Plos Biology.

Eind jaren negentig zou niemand opgekeken hebben van dit nieuws. Waarschijnlijk zouden er niet eens berichten over in de krant verschenen zijn. Want wat heb je nou aan deze informatie? Wolbachia, een bacterie die veelvuldig parasiteert in insecten, is immers ongevaarlijk en irrelevant voor de mens.

Althans, dat was het idee.

Een paar jaar geleden kwamen onderzoekers er achter dat Wolbachia wel degelijk menselijke slachtoffers maakt. Dit 'onschuldige' organisme doet dat op een bijzonder sluwe manier: door een pact te sluiten met de draadworm. Wolbachia, die zich nestelt in de huid van deze worm, levert allerlei essentiële bouwstoffen die zijn gastheer niet aan kan maken. In ruil daarvoor krijgt de bacterie van de worm zijn voedingsstoffen.

Deze samenwerking stelt de draadworm in staat om op succesvolle wijze in mensen te parasiteren. Een draadworminfectie kan leiden tot ziektes als rivierblindheid en olifantsbenen (elefantiasis). Hierdoor raken per jaar miljoenen bewoners van tropische gebieden - waar de draadworm voorkomt - voor de rest van hun leven verminkt.

Dankzij de ontdekking dat de draadworm en Wolbachia met elkaar samenwerken, konden er nieuwe therapieën ontwikkeld worden. Zo worden er nu bij draadworminfecties antibiotica voorgeschreven die werkzaam zijn tegen Wolbachia. Hierdoor gaat de bacterie dood en kan de draadworm zich niet verder verspreiden in het lichaam.

De ontrafeling van het Wolbachia-genoom zal waarschijnlijk snel leiden tot nog meer kennis over de samenwerking tussen deze bacterie en de draadworm. Hierdoor kunnen er hopelijk betere medicijnen worden ontwikkeld tegen dit kwaadaardige tweetal.

Bron: Plos